Sześć rzeczy, które załatwisz sam

Prokurent w firmie

To jedyny instrument, który nie przestaje działać, gdy tracisz zdolność do czynności prawnych. Prokurent prowadzi firmę za Ciebie: podpisuje umowy, wystawia faktury, obsługuje konto, zatrudnia i zwalnia. Bez sądu i bez zgody kogokolwiek.

Jak to zrobić przy działalności gospodarczej:

1. Wejdź na biznes.gov.pl i zaloguj się profilem zaufanym.
2. Wybierz zmianę wpisu w CEIDG.
3. W sekcji dotyczącej pełnomocników i prokurentów dodaj osobę: imię, nazwisko, PESEL.
4. Wskaż rodzaj prokury (samoistna oznacza, że prokurent działa samodzielnie).
5. Podpisz wniosek i wyślij. Wpis pojawia się zwykle następnego dnia roboczego.

W spółce prokurenta powołuje zarząd uchwałą, a następnie zgłasza się go do KRS.

Kogo wybrać: osobę, która zna firmę i której ufasz bezwarunkowo - najczęściej współmałżonka albo wspólnika. Prokurent może zrobić w firmie prawie wszystko, więc to nie jest decyzja na jeden wieczór.

Prokura nie zastępuje zarządcy sukcesyjnego. Prokurent działa, gdy żyjesz, ale nie możesz działać. Zarządca sukcesyjny wchodzi po śmierci. Potrzebne są oba - patrz punkt 02.

Zarządca sukcesyjny

Bez niego Twoi spadkobiercy mają dwa miesiące na powołanie zarządcy. Jeśli się nie dogadają, wpis zostaje wykreślony, a razem z nim kończy się NIP i możliwość prowadzenia firmy w dotychczasowej formie.

Powołujesz go tak samo jak prokurenta - zmianą wpisu w CEIDG. Potrzebna jest pisemna zgoda osoby powoływanej, pod rygorem nieważności.

Skrót, o którym mało kto wie: zamiast wskazywać osobę drugi raz, możesz zastrzec, że wskazany prokurent stanie się zarządcą sukcesyjnym z chwilą Twojej śmierci. Jedno oświadczenie zabezpiecza oba zdarzenia naraz.

Pełnomocnictwo notarialne

Dotyczy majątku prywatnego, a nie firmy. Bez niego bliska osoba nie sprzeda auta, nie załatwi sprawy w urzędzie, nie zajrzy do Twojego rachunku - i zostaje jej droga przez sąd.

Poproś notariusza, żeby zakres obejmował:

• zarządzanie całym majątkiem mocodawcy,
• reprezentację przed urzędami, sądami, bankami i spółdzielniami,
• dysponowanie rachunkami bankowymi i kartami,
• rozliczenia podatkowe i podpisywanie deklaracji,
• dostęp do informacji o stanie zdrowia i do dokumentacji medycznej,
• podejmowanie decyzji dotyczących leczenia,
• odbiór korespondencji i przesyłek.

Dwa ostatnie punkty są tymi, o których klienci zapominają najczęściej - a to one decydują, czy Twoja rodzina w ogóle dowie się, co się z Tobą dzieje.

Upoważnienie do dokumentacji medycznej

Składasz je w przychodni lub szpitalu, zwykle na ich formularzu. Poniższy wzór możesz wydrukować i mieć przy sobie.

UPOWAŻNIENIE

.............................., dnia ...................... r.

Ja, niżej podpisany/a ................................................,
PESEL ........................, zamieszkały/a ........................
........................................................................

na podstawie art. 26 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
oraz art. 31 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty,

UPOWAŻNIAM

Panią/Pana ............................................................,
PESEL ........................, stopień pokrewieństwa ..................,
telefon ........................,

1) do uzyskiwania informacji o moim stanie zdrowia, rozpoznaniu,
   proponowanych i możliwych metodach leczenia oraz rokowaniu,
2) do uzyskiwania i odbioru mojej dokumentacji medycznej,
3) upoważnienie obowiązuje bezterminowo, także w sytuacji, gdy będę
   nieprzytomny/a lub niezdolny/a do świadomego wyrażenia zgody.

.................................
        (podpis)

Nawet bez upoważnienia lekarz ma obowiązek udzielić informacji osobie bliskiej, gdy pacjent jest nieprzytomny. Upoważnienie usuwa jednak spór o to, kto jest osobą bliską i w jakim zakresie - a przy dostępie do dokumentacji medycznej jest wprost wymagane.

Testament własnoręczny

Trzy warunki ważności są bezwzględne: musisz napisać go w całości własnoręcznie, podpisać i opatrzyć datą. Testament napisany na komputerze i podpisany długopisem jest nieważny.

TESTAMENT

.............................., dnia ...................... r.
                    (miejscowość)              (data)

Ja, .................................................................,
syn/córka ...................... i ......................,
urodzony/a dnia ...................... w ......................,
PESEL ........................,

będąc w pełni świadomy/a podejmowanej decyzji i nie działając
pod wpływem błędu ani groźby, oświadczam, co następuje:

1. Do całości spadku powołuję .......................................
   ..................................................................,
   PESEL ........................ .

   (albo: do spadku powołuję w częściach: ...........................
   w udziale ......, .......................... w udziale ...... )

2. Zapisuję ....................................... (wskaż konkretny
   składnik majątku, np. nieruchomość) na rzecz ....................
   ..................................................................
   (zapis windykacyjny wymaga formy aktu notarialnego).

3. Na wykonawcę testamentu powołuję ................................
   ..................................................................

                                        .................................
                                                (własnoręczny podpis)

Zapis windykacyjny, czyli przekazanie konkretnej rzeczy konkretnej osobie, działa wyłącznie w testamencie notarialnym. W testamencie własnoręcznym takie wskazanie będzie traktowane jako zwykły zapis, czyli zobowiązanie dla spadkobierców.

Testament nie wyłącza zachowku. Osoby pominięte, którym zachowek przysługuje, nadal mogą żądać od spadkobierców zapłaty w gotówce - i to jest najczęstszy powód, dla którego rodzina musi sprzedać majątek, który miała zachować.

Zapis bankowy (dyspozycja wkładem na wypadek śmierci)

Daje bliskim gotówkę od razu, bez czekania na postępowanie spadkowe, a wypłacona kwota nie wchodzi do spadku. Wystarczy złożyć dyspozycję w banku - nie potrzeba notariusza.

Trzy rzeczy, o których banki nie mówią wprost:

• Krąg uprawnionych jest zamknięty: małżonek, wstępni (rodzice, dziadkowie), zstępni (dzieci, wnuki) i rodzeństwo. Nikt inny.
• Dyspozycji możesz złożyć kilka, także w różnych bankach, ale limit jest wspólny dla wszystkich razem: dwudziestokrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, czyli obecnie około 188 tysięcy złotych. Kwota zmienia się co miesiąc.
• Gdy suma dyspozycji przekroczy limit, pierwszeństwo ma ta złożona później.Dopisując nową, możesz nieświadomie unieważnić wcześniejszą.

Partner bez ślubu nie może być beneficjentem zapisu bankowego - ustawa go nie przewiduje. Jeśli żyjecie w związku nieformalnym, jedyną drogą jest testament, i to jest różnica warta osobnej rozmowy.